فیلم زن زیادی را دیدم. آخرین ساخته ی تهمینه میلانی. احساس کردم چیزی کم داشت. نمی دانم. چون متاهل نبودم نتوانستم ارتباط قوی و محکمی با فیلم برقرار کنم. اما ساختار فیلم معلوم بود که همه ی دغدغه ی میلانی به تصویر کشیده شده بود. فمینیسم مفهومی است که میلانی سعی کرده به نظر من تعریفی ایرانیزه از آن ارائه دهد. اما برای من هنوز بهترین فیلمی که دیدم و بهترین فیلم میلانی همان نیمه ی پنهان است. حداکثر جراتی که یک نفر توانست در آن فضای باز سال 79 از آن استفاده کند تهمینه میلانی و نیمه ی پنهان بود.
فیلمی از فعالیت های پنهانی گروه های چپ و دانشجویان در اوایل انقلاب و البته بعد از انقلاب فرهنگی که داستان عشق های کهنه ی آن روزها را به صورت فرعی به تصویر کشید. فیلمی خوش ساخت و تر و تمیز.
زن زیادی اما حرف زیادی برای گفتن نداشت. شاید چون میلانی را همیشه به روایت گر فمینیسم - به گفته ی خودش - می شناسم این طور بود. البته حرف های مهمی را درلفافه گفت. مثل حکم زنی که به شوهرش خیانت کرده است و عکس آن در قانون فعلی، یا تقویت روحیه دمکرات منشی در انتهای فیلم – این که بگذاریم گناه کارترین فرد هم حرفش را بزند- اما نیمه ی پنهان زیاد حرف زد. البته مثل اولین ساخته ی های بعضی کارگردان ها مخ آدم را نخورد. چرا که سینما گرها معمولا در اولین ساخته های خود سعی می کنند همه دغدغه های سیاسی و اجتماعی شان را به خورد بیننده دهند. هر چند که نیمه پنهان این طور نبود. ناگفته نماند که میلانی از بعضی از نماد ها خیلی قشنگ استفاده کرده بود. وقتی در ابتدای فیلم شاگردان از سیما- مریلا زارعی- از خوشبختی اش می پرسند شخصیت معلم بدبخت که برای دانش آموزان نماد خوشبختی است با فروریختن سقف کلاس فرو می ریزد. اِلمان های این مدلی البته داشت که خوب خاصه ی خود میلانی است. دوستم می گفت میلانی خواسته که مثل کیمیایی بنویسد – این که هر کسی عقیده ی خود و خدای خود و بهشت و جهنم خود را دارد. اما شاید نتوانسته یا توانسته باشد. نمی دانم.
در هر حال تهمینه میلانی یکی از بهترین های سینمای ماست.
البته سینما فرهنگ هم در خوب دیدن این فیلم و خرده تراوش های من بی تاثیر نبود.
عزت الله انتظامی بک بار گفته بود: سینما فرهنگ آبروی سینمای ایران است . . . .
